Tijdlijn
1 - Inleiding
2 - Jazz In Belgie
3 - Jazz In De Oorlog
4 - Tijdlijn
5 - Teddy
Wilson
1900 - 1910
Rond 1900 begint de jazz zich te ontwikkelen in kringen van de zwarte bevolking in de Verenigde Staten en zal zich later gaan verspreiden over andere bevolkingsgroepen. Ook zal de jazz zich niet beperken tot de Verenigde Staten, maar zich al snel gaan uitbreiden over Europa en de rest van de wereld.
De jazzmuziek vindt haar oorsprong in de in Amerika overgebleven ritmische
en melodische elementen van West-Afrikaanse muziek, in de westerse
harmonische en melodische invloeden en in diverse andere muziekvormen -
zoals arbeidsliederen, vocale blues en spirituals van de zwarte bevolking,
plantage songs, westerse marsmuziek, westerse dansmuziek van rond de
eeuwwisseling en de zogenaamde muziekstijl 'Ragtime'.
1900/1902
Louis Satchmo Armstrong wordt geboren op 4 juli 1900; dit is niet het enige geboortejaar dat de literatuur vermeldt: er is geen officiële geboorteakte en daarom zijn de meningen verdeeld. Zéker is in ieder geval, dat Armstrong omstreeks 1900 werd geboren. Hij zal uitgroeien tot één van 's werelds grootste jazzmusici.
Ragtime is nu op haar hoogtepunt. Men kan deze muziek omschrijven als
'witte muziek die zwart wordt gespeeld'. Ragtime wordt vooral populair onder
de arbeiders van het spoorwegennet in de Verenigde Staten. Deze muziekvorm
ontstaat in Sedalia, in de staat Missouri. Componist Scott Joplin (1868 -
1917) is een fenomeen op het gebied van de Ragtime.
Verschillende bevolkingsgroepen voegen vervolgens eigen facetten toe aan
deze nieuwe muziekcultuur. Zo nemen de Creolen klassieke technieken mee en
de Cubanen de Latijnse stijl.
1903/1904
Jelly Roll Morton, pianist en componist, claimt de eerste te zijn die de
ragtime beat zó veranderde, dat hij de jazz heeft uitgevonden.
De zwarte volksmuziek wordt steeds bekender in Amerika. The Fisk Jubilee
Singers en andere godsdienstige groepen laten hun koormuziek inspireren door
Afrikaanse intonaties.
In New Orleans beginnen nu allerlei amateur-musici op geïmproviseerde
instrumenten op straat te spelen. De reeds bestaande Afrikaans-Amerikaanse
muziekvormen - zoals de plantageliederen, blues en kerkmuziek - blijven zich
ontwikkelen. Muziek speelt een grote sociale rol in de Afrikaanse cultuur.
Door migratie van de zwarte bevolking naar de steden, komt de blues terecht
in New Orleans. De blues krijgt echter pas in de twintigste eeuw haar naam.
1905/1906
W.C. Handy, bandleider en componist, gebruikt de blues om hits te
schrijven. Hij schrijft naast nieuwe songs - zoals de beroemde 'St. Louis
Blues' - ook songs die al jarenlang bestaan maar tot die tijd nooit werden
opgeschreven. In deze tijd verschijnt 'The blue book': een gids waarin
gedetailleerd wordt beschreven in welke bordelen welke muziek wordt
gespeeld.
Polka's, die gespeeld worden door militaire orkesten, voegen - door samen te
smelten met Afrikaanse vormen - nieuwe ingrediënten toe aan de jazz.
1907/1908
De Blues en Ragtime van Buddy Bolden waren al zeer populair vanaf 1895, maar werd tot dan toe nooit opgenomen. In 1907 wordt er dan toch uiteindelijk een opname gemaakt. Jelly Roll Morton is nu goed op dreef met zijn mix van ragtime, populaire liedjes en licht klassiek. Zijn muziek verspreidt zich over geheel Amerika.
In New Orleans worden nu regelmatig walsen en ragtimes ten gehore gebracht; niet alleen in de zwarte wijken, maar ook bij de blanke upperclass. New Orleans begint het middelpunt van de Amerikaanse muziek te worden. Er ontstaan nieuwe dansorkesten, waarin vooral de ontwikkeling van blaasinstrumenten, slagwerk en bas opvallend is. Daarnaast wordt veel gebruik gemaakt van gitaar en viool.'Hot music' is de term die gegeven wordt aan deze nieuwe expressieve, ritmische door de blues beïnvloede ragtime. De term jazz is er nog niet.
1909/1910
Dansorkesten zijn nu ook aanwezig bij picknicks, begrafenissen en natuurlijk bij parades. Plaatselijke volksmusici spelen vaak op de viool, aangezien ze hiermee goed de gevarieerde en kleurrijke klanken van de plantage songs en blues kunnen vertolken. Rag-orkesten introduceren nu ook de viool in hun bezetting. Het dansen begint een toenemende trend te worden; danszalen en cabaretlocaties worden dan ook steeds groter.
1911 - 1920
New Orleans begint al aardig het middelpunt van de Amerikaanse muziek te worden. Deze ontwikkeling geldt niet alleen voor die stad, maar speelt zich af in tal van steden van de verschillende staten.
1911/1912
Jonge blanke mensen spelen in New Orleans de door Afrikaanse Amerikanen
ontwikkelde nieuwe muziek. Eén van de meest gerespecteerde blanke
straatorkestleiders is 'papa' Jack Laine. De Mississippi is een goede
werkgever voor nieuwe musici. Er zijn veel grote rivierboten die als
danszaal of casino dienst doen.
De traditionele ' hoem pa pa marsbands' beginnen nu ook swingender te
spelen.
1913/1914
De koning van de Ragtime Scott Joplin - die bijvoorbeeld 'Maple leaf rag'
en 'The Entertainer' gecomponeerd heeft - is nu ziek, zwak en gedeprimeerd.
Hij wordt helemaal geobsedeerd door zijn ragtime opera Treemonisha. Louis
Armstrong leert cornet spelen in het 'New Orleans Municipal Boys Home´, een
huis voor moeilijk opvoedbare kinderen.
De populariteit van de ragtime neemt af, maar is en blijft een belangrijke
basis voor vele jazz tunes. De opnametechnieken verbeteren zich snel. De
nieuwe dansmuziek wordt nu thuis beluisterd op de vroege platenspelers.
1915/1916
De orkesten uit New Orleans spelen nu al in Californië en op Broadway; de
populariteit van jazz begint zich te verspreiden.
Freddie Keppard, een cornettist uit New Orleans, treedt veel op in Los
Angeles. Ondanks het feit dat hij een groot publiek heeft, durft hij het uit
angst voor plagiaat niet vaak aan om opnames te maken. Treemonisha, de
ragtime opera van Scott Joplin, wordt als eerste uitgevoerd in Harlem. De
opera slaat niet aan bij het publiek; dit breekt Joplin op. Jazzartiesten
worden ingehuurd voor zogenaamde Minstrel en Vaudeville shows.
1917/1918
De cornettist Joe 'King' Oliver wordt één van de vooraanstaande musici in
New Orleans; hij speelt in brassbands en dansorkesten.
De tenorsaxofonist Coleman Hawkins gaat meedoen met de reisshows van de
zangeres Mamie Smith's. Hij ontwikkelt een unieke jazzsax stijl.
De O.D.J.B is de eerste jazzband die in een film, The Good for Nothing,
optreedt. De eerste echte jazzopname wordt gemaakt door O.D.J.B.; dit is een
grote doorbraak voor de ontwikkeling van de jazzmuziek.
1919/1920
De grootste Orleans trombonist, Kid Ory, gaat naar Los Angeles, vormt
daar een band en weet als jazzartiest een nieuw publiek te bereiken.
Louis Armstrong werkt regelmatig op de Mississippi rivierboten en ontwikkelt
zich tot een volledig professioneel musicus.
De O.D.J.B. maakt een negen maanden durende tour door Engeland langs de
variété theaters. Men wordt zelfs uitgenodigd op Hammersmith Palais. De
mensen hebben steeds meer vrije tijd te besteden en de film-, dans- en
muziekindustrie ontwikkelt zich dan ook snel. De Afrikaans-Amerikaanse
muziek ontmoet een nieuwe markt.
1920 - 1929
Eigenlijk kunnen we zeggen dat vanaf dit tijdsstip de echte Jazzeeuw begint. De 'vrijetijdsindustrie' groeit enorm door de doorbraak van film, radio en nieuwe opnametechnieken. Louis Armstrong verandert de collectieve optredens - die tot dan toe de jazz maakten - naar meer solistische optredens. Solisten als Earl Hines, Coleman Hawkins, Sidney Bechet en Blues zangers/zangeressen beginnen rijk te worden van hun opnames. Er ontstaat een ware 'musicimigratie' door het land heen. In deze periode komt ook Duke Ellington naar voren; zijn orkestmuziek verwijst naar de toekomst.
1920
The New Orleans Rhytm Kings onstaat door het samengaan van de blanke
Orleans trombonist George Brunies en de trompettist Paul Mares.
Een amateur-dansorkest wordt gevormd door Duke Ellington en drummer Sonny
Greer. De stijl van trompettist Paul Mares wordt steeds meer gewaardeerd;
één van zijn bekende thema's is: 'Tin Roof Blues'.
Alcohol wordt in heel Amerika verboden. De illegale jazzclubs waar
geschonken wordt, gedijen dan ook goed in deze periode. In deze clubs viert
de jazz haar hoogtij.
1921
Bessie Smith is nu de toonaangevende zwarte zangeres. Ze wordt ook wel de
keizerin van de blues genoemd. De band van Kid Ory is de eerste 'zwarte
band' die opnames maakt.
De commerciële radio doet haar intrede, waardoor de mogelijkheden voor de
jazzmuziek groter worden.
1922
King Oliver nodigt Louis Armstrong uit om samen met hem op residentie te
gaan in Lincon's garden en daar samen te spelen. De twee stijlen ontmoeten
elkaar en vormen samen de New Orleans Jazz.
Zangeres Mamie Smith behaalt grote successen met: 'Crazy Blues'. Ze
veroorzaakt een bluesexplosie.
Paul Whitemans hit, '3 o'Clock in the morning' luidt het begin in van de
Symfonische jazz.
1923
Sidney Bechet, een New Orleans klarinettist en later saxofonist, wordt
een concurrent voor Armstrong op het gebied van improviseren. Maar Sidney is
een einzelgänger en past niet goed in bands.
Jelly Roll Morton begint met opnames in Chicago; hij neemt sextetmuziek en
boeiende pianosolo's op. De tot nu toe verafschuwde sopraansaxofoon gaat
veelvuldig gebruikt worden door Sidney Bechet.
Er breekt een renaissance uit in Harlem; Afrikaans-Amerikaanse schrijvers,
artiesten en musici vieren hoogtij.
1924
Bix Beiderbecke vormt de band: 'The Wolverines', die speelt in de New
Orleans stijl. Bix ontwikkelt een zo mooie klank, dat zijn muziek begint te
lijken op die van Louis Armstrong.
De opname-industrie ontwikkelt zich steeds verder en zo worden in dit jaar
opnames gemaakt van Mamie Smith, King Oliver en Louis Armstrong door 'Okeh'
(General Phonographic Corporations).
De nieuwe muziek wordt onder andere over het land verspreid door de radio,
onder meer door de N.B.C.
1925
Louis Armstrong begint een samenwerking met de 'Hot Fives'. Hij maakt met
hen enkele opnames, die worden gezien als leidraad voor de jazz. Hij toont
op deze opnames een sterk staaltje van zijn capaciteiten als solist. Tevens
ontwikkelt hij allerlei modellen voor jazzmusici.
Dit jaar betekent het einde voor de 'New Orleans Rhythm Kings': men blijkt
niet in staat de 'New Orleans' stijl' verder te ontwikkelen en een lossere
Swing te bewerkstelligen. De eerste elektronische opnames worden een feit.
Voorheen speelden musici in een grote akoestische hoorn, die vervolgens de
trilling overzet op een ronde plaat van wax. Nu vangen microfoons de
trillingen op, waardoor de geluidskwaliteit stukken verbetert.
Louis Armstrong ontwikkelt een nieuwe stijl, waarbij hij als een soort echo
datgene nazingt wat hij even daarvoor op zijn trompet speelde. Zijn zingen
is ritmisch en onvoorspelbaar. 'Heebie Jeebies' is een vroeg voorbeeld van
het zonder woorden zingen ('Scat singing').
1926
Earl Hines is de eerste grote jazz pianovirtuoos. Hij imiteert met zijn
rechterhand brasssolo's. Hij heeft een fantastische techniek en is daarom
ook een gewilde ensemblespeler. Hij zweept vele bands in Chicago op tot
hogere prestaties.
Bix Beiderbecke en saxofonist Frankie Trumbauer gaan meedoen met Jean
Goldkette's en ontwikkelen het populaire dansorkest. De Chicago Jazz
ontwikkelt zich door toedoen van jonge blanke musici. Het is een snelle,
energieke vorm van de New Orleans muziek.
Ook in Europa komt de New Orleans muziek op gang, maar stuit hier wel op
felle kritiek; bijvoorbeeld van de Engelsman Spike Hughes en de Fransman
Hugues Panassie.
1927
Het orkest van Duke Ellington begint in de 'Harlemse Cotton club' en
ontwikkelt zich snel tot een prominente positie in de jazzwereld.
Invloedrijke solisten als saxofonist Harry Carney en klarinettist Barney
Bigard gaan meedoen in het orkest van Ellington.
Paul Whiteman kroont zichzelf tot koning van de jazz, maar realiseert zich
al snel dat symfonische jazz te weinig biedt om meer publiek te trekken.
Daarom huurt hij een groep blanke populaire solisten in, zoals Beiderbecke
en Trumbauer.
Jell Roll Morton neemt zijn 'Red Hot Peppers' in dit jaar op. Het stuk van Ellington: 'Black and Tan Fantasy' toont Duke's overgang van fijne dansmuziek naar muziek beïnvloed door de New Orleans stijl. Hij heeft deze masterpiece overigens samen met Bubber Miley geschreven.
1928
The New Orleans stijl begint uit te sterven. De meeste progressieve bands gaan complexere arrangementen gebruiken en voegen saxofoons toe.
Vanuit de ragtime pianostijl wordt een nieuwe stijl geboren: de 'Stride
piano' stijl, met artiesten als James P. Johnsen en Luckyeth Roberts.
De Panamese bandleider Luis Russell vormt een band met trompettist Henry red
Allen. De band gaat samenwerken met Louis Armstrong en deze wordt later zijn
vaste begeleidingsband. De banjospeler Johnny St. Cyr's brengt een nieuwe
ritmische input in de jazzmuziek. Het nachtleven bloeit op in Chicago,
waardoor er genoeg werkgelegenheid voor de jazzmusici is.
1929
De band Red Hot Peppers van Jelly Roll Morton brengt allerlei nieuwe ideeën. Zo maakt men gebruik van subtiele ensembleharmonieën en countermelodieën. De ideeën komen sterk overeen met de ontwikkelingen die Ellington al had gemaakt.
Weer wordt er een film gemaakt over de jazz - dit keer een drama over de blues - met in de hoofdrol Fletcher Henderson en met natuurlijk zijn muzikanten. Naarmate de jazz zich ontwikkelt, komen er ook steeds meer recensies over jazzstukken en optredens. Eén van die schrijvers is Robert Donaldson. Hij schrijft wekelijks in de 'Ponograph Monthly Review'. Hij analyseert en bekritiseert de ontwikkeling van de jazz en haar werken.
De Wall Street crash veroorzaakt een ommekeer in de interesse voor bepaalde muziek. Zo ontstaat een totale afkeer van de blues.
1940 - 1949
Swing is onmisbaar geworden en lijkt onvervangbaar. Toch zijn er jonge musici - zoals trompettist Dizzy Gillespie, saxofonist Charlie Parker en gitarist Charlie Christian - die de Swing saai beginnen te vinden en zich hiertegen gaan afzetten. Zo ontstaat het tijdperk van de Bebop en dat veroorzaakt een soort revolutie binnen de jazzmuziek. Het is niet zo gek dat juist in deze tijd de muziek verandert: de hele westerse maatschappij is door de tweede Wereldoorlog veranderd, zowel in economisch als in sociaal-cultureel opzicht. De nieuwe musici verloochenen hun afkomst niet en herontdekken de blues.
1940
De drummer Kenny Clarke begint de maat niet meer op de bass maar op de
cimbalen te slaan. Hij gebruikt daarbij onverwachte accenten.
Ben Webster, een tenorsaxofonist, gaat meedoen met het Duke Ellington
orkest. Jimmy Blanton is de bassist van Ellington's orkest. Hij verandert de
rol van de bas: als antwoord op de solisten, speelt hij snelle
countermelodieën.
1941
Charlie Christian, de gitarist uit het Ellington's orkest, ontwikkelt de bopgitaar-stijl. Hij experimenteert met nieuwe en onlogische akkoorden. Helaas overlijdt Christian op jonge leeftijd.
In de club Minton's houdt een aantal Swingmusici het voor gezien. De club nodigt Kenny Clark uit om een nieuw huisorkest op te zetten. Clark nodigt daartoe een aantal jonge muzikanten uit die de Swing ook vervelend beginnen te vinden en daardoor eigenlijk gefrustreerd zijn.
Zij zullen de jazz in de komende jaren gaan veranderen. Deze stijl zal later de bop of bebop worden genoemd. Kenmerkend daarbij is, dat men gewone basisakkoorden gebruikt en vervolgens improviseert op de bovenste tonen.
1942
Charlie Parker baart opzien met zijn solo's, waarin hij heel veel variaties aanbrengt. Tijdens zo'n solo gebruikt hij diverse stijlen, de ene keer speelt hij heel zacht, om vervolgens het bijna uit te schreeuwen op zijn saxofoon en komt daarbij van een heel snelle tempo terecht in de blues.
Toch is de Swing nog niet helemaal weg; Lionel Hampton, drummer en
vibrafonist, maakt nog steeds furore. The Onyx is de club waar Dizzy
Gillespie een band opricht met Max Roach; dit is één van de eerste Bebop
bands. Ondanks dat de Bop helemaal niet commercieel lijkt te zijn,
verspreidt het zich toch snel onder de ruimdenkende fans.
Tijdens de oorlog voert Amerika een zogenaamde cabaretbelasting in, waardoor
het aantrekkelijker is de kleinere Bebop groepen uit te nodigen.
1943
De Bop begint zich te ontwikkelen; één van de koplopers is Bud Powell.
Hij is een pianovirtuoos, die met zijn rechterhand de blazerspartijen kan
nadoen.
De bebop heeft nu goed toegeslagen; drummers spelen met een kleiner
drumstel, de bassdrum wordt gebruikt voor de offbeats.
1944
De muziek van Charlie Parker wordt steeds populairder. Max Roach,
drummer, is helemaal geobsedeerd door zijn muziek. Hawkins maakt de eerste
opname van de Bebop.
Bop keert ook enigszins terug naar de oude Orleansstijl; de oude melodieën
keren terug. De oud-cornettist Bunk Johnson keert terug op het toneel en
maakt zijn eerste opname.
1945
Billy Eckstine, zanger, vormt een band met bekende Bopartiesten en wordt zo de eerste zwarte popster. De jonge trompettist Miles Davis volgt Charlie Parker op de voet en al snel zal hij met hem gaan meedoen. Door invloed van de pers begint de zang een belangrijke rol te krijgen.
De tweede Wereldoorlog is afgelopen en de jazz komt terecht in een nieuwe tijd, die van de moderne jazz.
1946
Veel van de Swingbands hebben een switch gemaakt naar de Bebop. Ze houden
overigens vaak wel de grote groep en gebruiken vaak het oude materiaal voor
nieuwe stukken. Stan Getz maakt in dit jaar zijn debuut. Dizzy Gillespie
ontwikkelt zich als een razende; zijn virtuoze trompetspel is gebaseerd op
de snel groeiende Bebop en op de Cubaanse dansmuziek.
Er wordt een nieuwe jazzstijl zeer populair rond New York, de zogenaamde
'Afro-Cuban jazz stile'. Er komen steeds meer Latin bands.
Louis Armstrong trekt met zijn All-Stars band rond; hij gaat onder andere
naar New York. Door de complexiteit van de Bebop begint de jazz haar status
van serieuze kunst te krijgen.
1947
Er ontstaat een nieuwe stijl, die voortkomt uit de blues en uit de
dansbare jazz: de 'Jump music'. Deze Jump music is de voorganger van de Rock
muziek. Het wordt bijvoorbeeld gespeeld door Louis Jordan.
Miles Davis en de arrangeur Gil Evans gaan op zoek naar een wat subtielere
jazzklank. Cubop is de nieuwe naam voor de combinatie van Bebop en de
Cubaanse muziek.
Bebop begint een soort subcultuur te worden met allerlei speciale gebruiken en handelingen; zo ontwikkelt zich ook een aparte taal. Men houdt er een aparte levensfilosofie op na en soms worden drugs gebruikt.
1948
De Cubaanse drummers worden steeds populairder, zo ook Chano Pozo. Hij
speelt in de band van Dizzy Gillespie en valt op door zijn super ritmische
spel en door zijn Afrikaans getinte zang. Helaas duurt zijn carrière kort:
hij wordt in 1948 doodgeschoten in Harlem.
De door Miles Davis en Gil Evans opgerichte Coolband wordt geen succes bij
het grote publiek en er is ook maar één platenmaatschappij die enkele
nummers wil opnemen. De Islam begint zijn invloed uit te oefenen op de
Afrikaans-Amerikaanse muziek en veel artiesten besluiten een moslimnaam te
nemen.
1949
Mary Lou Williams is een bekende vrouwelijke componist en pianist; ze
ontwikkelt zich vanuit de Swing naar de Bop. Ze schrijft veel voor het
orkest van Dizzy Gillespie.
In dit jaar wordt het jazzfestival van Parijs georganiseerd. Charlie Parker
en vele andere Bop-artiesten doen mee. Het is als het ware een dankjewel aan
Europa voor het accepteren van de nieuwe jazzmuziek.
1950 - 1959
In de jaren dertig viert de Swing hoogtij, het decennium erna de Bebop. Nu keert de Swing echter langzaam weer terug en wel onder een andere naam: de Mainstream. Bebop gaat twee kanten uit: aan de ene kant wordt de Bebop steeds meer funk, aan de andere kant wordt zij steeds rustiger. De funk-Bebop wordt Hard Bop genoemd, de rustiger Bebop heet Cool Jazz.
De behoefte groeit om terug te keren naar de Afrikaans-Amerikaanse afkomst, waardoor men afkeer krijgt van structuren. Er ontstaat een stijl waarbij veel gezongen wordt, de Free-Form jazz. Daarnaast komt er een nieuwe populaire muziekstijl, de Rock and Roll. Deze ontstaat vanuit de blanke Country and Western-muziek: populaire ritmes en blues. Men kan dan ook spreken van een enorme verrijking en verbreding van de aan jazz gerelateerde stijlen uit dit decennium.
1950
Stan Kenton trekt met zijn orkest door Amerika. Frank Sinatra tekent een
contract bij een radio-omroep, waardoor hij plotseling multi - miljonair
wordt. Sinatra haalt Bing Crosby binnen als best betaalde zanger.
Louis Armstrong viert zijn vijftigste verjaardag met een tour door Amerika
met de All Stars.
Benny Goodman's band is gestopt met tournees en treedt alleen nog op als er
speciale verzoeken komen.
In de platenindustrie wordt vinyl geïntroduceerd, waardoor meer nummers op de lp kunnen en de levensduur langer wordt.
1951
De wijze van improviseren van pianist Lennie Tristano inspireert de
zogeheten Cool-school. Aan de westkust van Amerika ontstaat een lichtere
vorm van de Bop, die tot dan toe wordt gedomineerd door vooral blanken. De
naam Cool jazz wordt aan deze stijl gegeven.
De Rock en roll onstaat vanuit de Boogie woogie, Blues en Country music. Ze
is erg geschikt om op te dansen, erg populair bij de jeugd, en wordt al snel
overal gehoord.
1952
Vanuit het jazzorkest van Dizzy Gillespie ontstaat het 'Modern Jazz Quartet', met als leider de vibrafonist Milt Jackson. De beroemde pianist John Lewis speelt ook mee. De eerste jazzschool wordt in dit jaar opgericht door Lennie Tristano. Hij wordt geholpen bij het overbrengen van zijn ideeën door Lee Konitz en Warner Marsh.
De romantisch spelende trompettist Chet Baker is een nieuwe ster. Door de ontwikkelingen van de langspeelplaat gaat Duke Ellington suites arrangeren die bestaan uit diverse delen. Deze kunnen nu allemaal op één opname. Voor een tour door Canada wordt een all star bop-band gevormd door Bird, Dizzy Gillespie, Mingus en Max Roach.
De drummer George Russell begint zijn horizon te verbreden door te gaan componeren en de theorie te gaan bestuderen. Hij schrijft het werk 'Lydian Chromatic Concept of Tonal Organization'; dit is een ingewikkelde studie over de muziektheorie van de jazz. Dit vormt ook de basis voor een nieuwe manier van improviseren.
1953
De baritonsaxofonist Gerry Mulligan vormt samen met Chet Baker een unieke band. Daarin maken ze gebruik van de contrapunt; de band heeft geen pianist. Ze brengen de West Coast-klanken op een unieke manier over. Componist en pianist Horace Silver maakt een unieke opname, waarin hij verschillende stijlen ten gehore brengt: Hard Bop, Bebop, R&B en de Gospel muziek.
De countryzanger Bill Haley komt met de hit 'Rock Around the Clock'. Hij heeft ook al een hit met de door de blueszanger Big Joe Turner geschreven 'Shake Rattle and Roll'. Niet alle jonge jazzmusici spelen Bop of Cool; de stroming, 'Mainstream' ontstaat. Men blijft de Swing spelen, zoals bijvoorbeeld door cornettist Ruby Braff.
1954
Er ontstaat een Hard Bop groep: 'The Jazz Messengers, bestaande uit
Horace Silver en drummer Art Blakey. De eerste jazzgeschiedenis 'Hear Me
Talkin to Ya', geschreven in woorden van musici zelf, wordt gerealiseerd
door Nat Hentoff en Nat Shapiro.
Een week nadat Charlie Parker (34) een groots concert in Birdland geeft,
overlijdt hij.
1955
De trompettist Clifford Brown speelt in de Hard Bop band van Roach en
Rollins en belooft een grootse trompettist te worden. Maar helaas komt hij
om het leven door een verkeersongeval.
De drummer Max Roach, die al erg bekend is, zet zich in voor de rechten van
de zwarte bevolking. De 'Harmon' demper wordt door Miles Davis
geïntroduceerd.
Elvis Presley begint in Memphis zijn Rock en Roll carrière en is op zijn
twintigste al miljonair.
1956
Bassist en componist Charles Mingus geeft allerlei workshops waarin hij zijn manier van jazzspelen overbrengt. Daarnaast beschrijft hij diverse methodes.
Miles Davis komt helemaal terug in de Hard Bop met zijn albums 'Workin'
en 'Steamin'. De Verenigde Staten roept Dizzy Gillespie - als opvolger van
Louis Armstrong - uit tot ambassadeur van de Amerikaanse muziek. Hij tourt
over heel de wereld; zo komt hij o.a. in Iran, Syrië, Griekenland, Pakistan,
Turkije en in Zuid-Amerikaanse landen.
Louis Armstrong neemt zijn muzikale autobiografie op.
1957
Thelonius Monk groeit door zijn in dit jaar gestarte opnames uit tot één van de meest gerespecteerde jazzmusici. Organist Jimmy Smith debuteert in New York, waarna hij vrijwel onmiddellijk mag optreden op het 'Newport festival', het belangrijkste en oudste jazzfestival. Hij wordt gezien als de leidinggevende figuur in de Soulmuziek, een stijl die uit de blues- en de gospel muziek voortkomt.
Jimmy Smith laat het Hammondorgel uitgroeien tot een bekend instrument waarop goed geïmproviseerd kan worden.
1958
Saxofonist Sonny Rollins maakt een aantal opnames waarin zijn perfecte
improvisaties goed naar voren komen. Trompettist Lee Morgan neemt de stijl
over van de overleden trompettist Clifford Brown. Hij gaat drie jaar
meespelen met de 'Jazz Messengers'.
Ornetto Coleman wordt beschouwd als de meest revolutionaire saxofonist na
Charlie Parker.
1959
Bill Evans wordt de meest geïmiteerde pianist nadat hij zijn werk 'Kind
of Blue' en een aantal werken heeft uitgebracht.
Count Basie wordt gezien als een belangrijk iemand binnen de nieuwe
'Mainstream'. Helaas zijn Lester Young en Billie Holliday er niet meer bij
om hem te vergezellen.
Altsaxofonist Jackie Mclean treedt op in de film 'The Connection'. De
stereo-opname doet zijn intrede, waardoor jazzopnames nóg beter tot hun
recht komen.
1960 - 1969
De Free Jazz wint steeds meer aan populariteit en wordt dan ook door steeds meer artiesten beoefend. Zelfs Miles Davis, die aanvankelijk tegen deze stijl was, laat zijn band steeds vrijer spelen. De door de politiek roerige tijden blijken al snel uiterst geschikt om middels muziek protesten (protestsongs) te laten horen, zeker d.m.v. de veel op zang gerichte Free Jazz, met artiesten als Ornette Coleman en John Coltrane. De Rock en Soul worden steeds populairder en jazzmusici introduceren als reactie hierop de Fusion.
1960
Saxofonist, John Coltrane, begint te experimenteren met allerlei
dissonanten. Daarnaast maakt hij regelmatig gebruik van de niet vaak
gebruikte sopraansaxofoon.
Met de opname van 'Sketches of Spain' breekt Miles Davis met de traditie en
soleert de trompet als enige ten opzichte van het orkest.
Max Roach brengt de opname 'We Insist' uit waarin hij een heel duidelijke
boodschap neerlegt over gelijke burgerrechten.
1961
Elvis Jones wordt de meest bewonderde drummer door zijn spel in het John
Coltrane Quartet. Op verschillende plaatsen, vooral in Groot-Brittannië,
herleeft de Dixieland. Men gebruikt een nieuwe Orleans-Chicago-stijl.
De clubtraditie neemt in Amerika af naarmate de Rock en Roll populairder
wordt bij het jonge publiek.
1962
De tenorsaxofonist Stan Getz brengt een nieuwe stijl tot leven, de Jazz
Samba. Deze stijl is georiënteerd op de Latijnse dansmuziek. Deze nieuwe
stijl wordt al snel populair in de nachtclubs.
The Beatles vormen een ritme- en bluesband uit Liverpool. Ondanks dat ze
veel publiek trekken bij hun optredens worden ze tot nu toe steeds afgewezen
door platenmaatschappijen. Ze geven niet op en gaan zelf opnames maken; al
snel zullen ze doorbreken.
Ook de koude oorlog, die nu op haar hoogtepunt is, heeft invloed op de
jazzmuziek. De muziek protesteert tegen de nucleaire wapenwedloop.
1963
Yusef Lateef is saxofonist en fluitist, die met Aziatische en
Midden-Oosterse instrumenten en technieken begint te experimenteren. Hij
bewijst dat dit heel goed kan passen binnen de jazzmuziek. James Brown haalt
volle zalen in Harlem, de plaats waar al sinds lange tijd de
Afrikaans-Amerikaanse muziek heer en meester is.
De stijl van Coleman wordt geperfectioneerd door saxofonist Albert Ayler;
hij maakt de stijl gereed voor de toekomst. Hij adverteert ook met: 'Music
of the year 2000'.
1964
Op 36-jarige leeftijd overlijdt altsaxofonist, fluitist en architect Eric
Dolphy. Hij heeft een nieuwe manier van spelen op de fluit, bas en klarinet
geïntroduceerd.
Herbie Hancock doet zijn intrede in de jazzmuziek.
'The Jazz composers guild' wordt gevormd in New York: een coöperatie die de
vrije jazz beoefent. Het zal later de 'Jazz Composers Orchestra Association'
worden.
1965
De opzienbarende orkestleider Sun Ra's produceert zelf opnames, die een kult beginnen te worden. De zoektocht van saxofonist Albert Ayler naar vernieuwing binnen de jazzmuziek - ter waarborging van de toekomst - mondt uit in de klassieke stijl van de straatmuziek uit New Orleans. Ornette Coleman wordt geïnspireerd door deze zoektocht van Ayler en gaat op een atonische en zeer ritmische manier op de viool spelen.
Ook Coltrane wordt beïnvloed door Ayler. Hij brengt een opname uit,
Ascension, waar blazers op spelen die ver boven hun registers uit komen.
De 'Association for the Advancement of Creative Musicians' stelt het
volgende: "Free Jazz is niet populair, maar de musici hebben een creatieve
rol."
1966
Saxofonist Cannonball Adderley voert 'Mercy, Mercy, Mercy' uit, dat
geschreven is door de Oostenijkse componist Joe Zawinul. Hierdoor krijgt de
'Soul jazz' een extra opleving.
Lee Morgan ontwikkelt zich tot een befaamd trompettist. Hij speelt vaak in
samenwerking met Hank Mobley. Aan het einde van de Soul-jazzperiode heeft
Lee Morgan een hit met 'The Sidewinder'.
1967
De multi-instrumentalist Rahsaan Roland Kirk baart groot opzien door
tegelijkertijd op verschillende instrumenten te spelen.
Pharoah Sanders is de nieuwe saxofonist van Coltrane; hij neemt de stijl
over van Ayler en breidt deze uit. Na de dood van Coltrane neemt hij de
leiding van de band over. Miles Davis luistert naar andere groepen - zoals
die van Sly Stone en Hendrix - en besluit een jazzrockgroep te gaan vormen.
Het tijdschrift 'Down Beat' schrijft zelfs: "De jazz zoals die bij ons bekend is, is dood." Mike Westbrook trekt de aandacht door de stijl van Ellington en de Free-jazz te combineren.
1968
Archie Shepp, saxofonist, acteur en academicus, pleit ervoor dat de jazz
als de zwarte klassieke muziek gezien gaat worden.
De 80-jarige ragtime pianist Eubie Blake keert terug op het toneel en laat
de mensen de muziek horen van voor de jazzperiode.
De schrijver LeRoi Jones schrijft politiek gevoelige teksten, die door Sun
Ra op muziek worden gezet.
1969
Bassist Charlie Haden brengt revolutionaire teksten binnen een
jazzcontext. Hij staat hiermee aan de basis van de 'Liberation music'.
De groep Art Ensemble of Chicago krijgt grote reputatie in Frankrijk als de
meest inventieve en theatrale Free-jazzgroep. Ze maakt dan ook 6 albums
binnen twee maanden.
De opname 'Bitches Brew' van Miles Davis wordt zijn best verkochte opname. Hij speelt jazzsolo's op rockritmische patronen en elektronische figuren. Hij helpt hiermee jonge jazzmusici, die daardoor weer een jonger publiek kunnen aantrekken. Een aantal jonge muzikanten uit deze groep begint met eigen 'Fusion'-groepen. Zo onstaat de 'Fusion'. Jimi Hendrix brengt een revolutionaire manier van gitaarspelen ten gehore. Hij improviseert met op blues gebaseerde muziek, maar speelt dit zo wild en abstract als de 'Free-jazz'. Jazzgitaristen nemen veel van zijn geluidseffecten over.
1970 - 1979
De Rock brengt allerlei elektronische instrumenten naar voren, zoals de elektrische bas, synthesizer, keyboard, enz. De jazz wordt nu ook beïnvloed door de Rock. De muziek kent plotseling heel andere klanken, terwijl de Rock and Roll nog heel duidelijke linken naar de Swing van veertig jaar terug heeft.
1970/1971
Pianist Chick Corea en bassist Dave Holland verlaten samen Miles Davis.
Zij vormen een nieuwe 'Free-jazz' groep: 'Circle'. Ook gaat
multi-instrumentalist Anthony Braxton meespelen.
6 Juli 1971 is een zwarte dag in de geschiedenis van de jazz. Op deze dag
overlijdt Louis Armstrong in New York. Er wordt wereldwijd gerouwd.
Armstrong wordt herdacht als een groots entertainer en als één der groten
van de jazzmuziek.
Kleine platenmaatschappijen als 'Black Jazz' en 'Strata East' nemen vooral
'Fusion' en 'Political jazz' op. Zij brengen op deze manier de standpunten
van de zwarte bevolking naar voren.
1972/1973
De Britse gitarist John McLaughlin en zijn orkest 'Mahavishnu' combineren
improvisatie, rockritmes, dramatische thema's en indianenmuziek.
Freddie Hubbard, een groots Bop trompettist, laat zien hoe commercieel de
'Fusion' is en behaalt grote successen.
Doordat bij de film 'The Sting' muziek gebruikt wordt van Scott Joplin,
wordt de ragtime muziek weer even populair. De Amerikaanse soldaten verlaten
Vietnam; vele musici gebruiken dit thema om te laten zien hoe vreemd ons
systeem kan zijn.
1974/1975
Pianist Keith Jarret verlaat Miles Davis; hij verafschuwt de
elektronische muziek en gaat pianosolo's maken waarin de stijlen klassieke
muziek, country en Bill Evansstijl worden gecombineerd.
Miles Davis besluit te stoppen; hij heeft problemen met zijn gezondheid en
zijn creativiteit is uitgeput.
Wayne Shorter is een saxofonist die veel wordt beïnvloed door de Latijnse
muziek en door de Samba.
Keith Jarrett neemt de plaat 'The Köln Concert' op; deze wordt de best
verkochte plaat met pianomuziek tot nu toe. Er is een nieuwe opleving van de
klassieke Bop door de terugkomst - na de drugsproblemen - van 'Art Pepper'.
1976/1977
De zangeres Betty Carter, die een op Bop gebaseerde stijl heeft, kende
grote successen in de jaren 60 en 70. Maar door haar optreden in de musical
'Don't Call me Man' is ze weer helemaal terug.
Gitarist George Benson brengt de souljazz terug door zijn plaat 'Breezin'.
De discomuziek verschijnt in het westen en domineert de dansmuziek.
De oude Hard-bop tenorsaxofonist Dexter Gordon keert terug naar New York, na
13 jaar lang door Europa te hebben gezworven.
Elvis Presley, koning van de Rock and roll, overlijdt op 42 jarige leeftijd.
1978/1979
Scott Hamilton, een tenorsaxofonist die de Swingstijl aanhoudt en
samenwerkt met Benny Goodman, maakt een aantal opnames waardoor hij zichzelf
op de voorgrond plaatst van de 'Mainstream'.
Herbie Hancock geeft een aantal concerten, samen met Chick Corea. Ze brengen
akoestisch pianospel ten horen en zingen daarbij. Zo ontstaat ook de grootse
pophit: 'I Thought It Was You'.
Pat Metheny bewijst dat Fusion ook romantisch kan zijn en dat er op
geïmproviseerd kan worden.
Gill Scot-Herron, de voorvader van de Rap, is jazztekstschrijver. Hij
schrijft schokkende teksten over racisme, drugsgebruik, recht en onrecht.
1980 - 1989
Toch zijn er heel veel artiesten die zich verzetten tegen de nieuwe invloeden in de muziek en dus tegen de commerciële muziek en de Fusion. Ze vinden, dat er totaal geen nuances in aan te treffen zijn. Nieuwe musici, zoals Wynton Marsalis, laten de Swing, Bebop en de Free jazzstijl terugkeren. Zo ontstaan nieuwe jazzstijlen als Funk en Latin. Men gaat nu ook kijken: wat is nu wel jazz en wat niet?
1980/1981
Jack DeJohnette, drummer en pianist, experimenteert met deep fusion,
volksmuziek, straight jazz en funk. Hij maakt een aantal klassieke opnames.
Carla Bley maakt muziek die vaak wordt bestempeld als 'een beetje kitsch';
ze maakt nu toch een aantal opnames met gospel- en tangomuziek, die goed
worden verkocht.
Miles Davis komt terug met 'Man with a Horn' en een optreden op het Kool
Jazz Festival in 1981.
1982/1983
De 21-jarige trompettist Wynton Marsalis uit New York begint een
solocarrière, nadat hij zijn debuut al heeft gemaakt in een optreden met Art
Blakey en Herbie Hancock.
De Noorse saxofonist Jan Garbarek combineert Noord-Europese volksliedjes en
jazz tot een unieke nieuwe stijl. Tijdens het Kool Jazz Festival van 1982
komt een nieuwe generatie jazzmusici naar voren, zoals de Marsalis broers en
zanger Bobby McFerrin.
Wynton Marsalis wint in dit jaar de prestigieuze jazz Grammy en ook nog eens
de klassieke Grammy.
1984/1985
Pat Metheny werkt samen met David Bowie en Ornette Coleman aan een
'Free-jazz'-kwintet. Ze maken samen het album 'Song X'.
De Deense 'Sonning Award', die normaal gesproken alleen aan klassieke musici
wordt gegeven, gaat naar Miles Davis - die samen met Deense musici het album
'Aura' heeft gemaakt.
Don Cherry maakt samen met Lou Reed en Ian Dury een opname met een
combinatie van jazz en reggaemuziek.
1986/1987
Pharoah Sanders, eens een Free-jazz fenomeen, komt terug met een nieuwe
stijl dansmuziek met hypnotisch werkende ritmes.
De jonge tenorsaxofonist Courtney Pine veroorzaakt een nieuwe interesse in
jazzmuziek bij de Engelse jeugd. Saxofonist Mike Brecker maakt zijn eerste
album na twintig jaar musiceren. Dit wordt meteen één van de beste albums
van dit decennium.
De belangrijkste platenmaatschappijen contracteren veel nieuwe artiesten
doordat het publiek in Amerika en Europa zich steeds meer gaat interesseren
voor de 'Bop'.
De klassieke Bop is terug; Jazz funk wordt nog steeds verkocht. Daarnaast is
er veel interesse voor de door de New Yorkse funk beïnvloede M-Base en voor
de jazz hard-core artiest John Zorn.
De cd begint de plaats over te nemen van de lp; dit gaat in een hoog tempo.
1988/1989
John Scofield, oud-gitarist van Miles Davis, brengt een Bop ten gehore
gebaseerd op de stijl van Hendrix en op de Swing.
De groep M-base, bestaande uit Greg Osby, Steve Coleman en zangeres
Cassandra Wilson, ontwikkelen een snelle versie van de Bop die overgaat in
Hip-hop ritmes.
Clint Eastwood bewerkstelligt een droom om een film te maken over de jazz.
De film 'Bird' is een biografie over het leven van Charlie Parker.
1991 - 2007
Er is in deze tijd veel blijven hangen vanuit de jaren negentig; zo doen
Fusion, Funk, en Latin het nog erg goed bij het publiek.
De Latinstijl komt veel terug in de popmuziek van deze tijd.
Ook is men de laatste tijd veel bezig de verschillende stijlen van jazz op
verzamel-cd's te zetten.
De stijl van dit decennium is de zogenaamde Crossover Jazz; dit is een
verzamelnaam van de vanuit de jazz onstaande stijlen zoals de moderne
instrumentale muziek, Jazz-Rock Fusion en de moderne Funk.
Deze stijlen maken veel minder gebruik van improvisatie. Vanuit hier zijn de
laatste jaren de populaire stijlen Trip-hop en Hip-Hop onstaan.
Deze twee stijlen hebben zeer veel verwantschap met de Free Jazz uit de
jaren zestig en zeventig. Ze worden en werden allebei beïnvloed door
sociaal-maatschappelijke en politieke factoren.
De jazzfestivals worden de laatste jaren steeds meer bezocht; het
jazzpubliek begint steeds groter en gevarieerder te worden.